Ochrona dziedzictwa
kultury polskiej za granicą

13.02.2018 aktualizacja 21.02.2018

Cmentarze dawnego powiatu buczackiego

”Cmentarze dawnego powiatu buczackiego” ”Cmentarze dawnego powiatu buczackiego”

Badania inwentaryzacyjne na cmentarzach Podola są prowadzone przez zespół pracowników, doktorantów i studentów Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie pod kierunkiem dr hab. Anny Sylwii Czyż i dr. Bartłomieja Gutowskiego od roku 1998.

Prace terenowe dofinansowywane są m.in. ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Senatu RP. Ich efektem są karty prac inwentaryzacyjnych zdeponowane m.in. w Departamencie Dziedzictwa Kulturowego za Granicą i Strat Wojennych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wyniki badań, opracowywane pod kierunkiem dr hab. Anny Sylwii Czyż i dr. Bartłomieja Gutowskiego, są publikowane w formie katalogów drukowanych oraz prezentowanych on-line.

Pod koniec 2017 roku do rąk Czytelników trafił obszerny tom pt. ”Cmentarze dawnego powiatu buczackiego”. Wydany został w serii „Poza Krajem” publikowanej przez Departament Dziedzictwa Kulturowego za Granicą i Strat Wojennych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Przeprowadzone na terenie Ukrainy, na obszarze dawnego powiatu buczackiego, prace inwentaryzacyjne wpisują się w szeroki nurt badań nad dziedzictwem dawnych Ziem Wschodnich Rzeczpospolitej. Wypracowana i przyjęta przez dr hab. Annę Sylwię Czyż i dr. Bartłomieja Gutowskiego metodologia prac oparta jest na jednolitym systemie chronologiczno-topograficznym. Systematycznie inwentaryzowane są poszczególne regiony wg podziału terytorialnego z okresu II Rzeczypospolitej. Takie podejście do dokumentowania obiektów dziedzictwa kulturowego, a do takich bez wątpienia należą cmentarze, pozwala na uchwycenie lokalnych zależności, wspólnych tradycji i inspiracji, nieznanych dzieł sztuki sepulkralnej pochodzących zarówno z warsztatów lokalnych, jak i znanych ośrodków np. lwowskich, a także odkrycie ich specyfiki czy odrębności.

Szczegółowe opisy i dokumentacja fotograficzna to pierwszy krok do powstania rzetelnych materiałów do dziejów sztuki sepulkralnej na terenie danych Ziem Wschodnich. Niestety, niektóre z inwentaryzowanych zabytków już nie istnieją, wiele innych czeka również zapomnienie i zagłada. Dlatego tak ważna jest inwentaryzacja, która pozwala uchronić od zapomnienia ten fragment naszego dziedzictwa kulturowego, a cmentarze odzwierciadlają przecież relacje społeczne, obyczajowe i wyznaniowe panujące w danej wspólnocie. Świadczą o tym pomniki, a zwłaszcza umieszczone na nich napisy, epitafia, alegorie czy symbole. Cmentarze, zwłaszcza te w większych miejscowościach, to nierzadko prawdziwe muzea sztuk pięknych pod gołym niebem.

Zachęcając Czytelników do sięgnięcia po tomy wydawane dzięki pracy naukowców z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego warto na koniec przytoczyć słowa Jacka Kolbuszewskiego, wybitnego polskiego filologa, folklorysty i badacza dziejów dawnych Ziem Wschodnich Rzeczypospolitej, który pisząc o nekropoliach traktuje je jako „bogaty w treści tekst kultury, pozwalający na lepsze zrozumienie zachodzących procesów cywilizacyjnych, nawarstwiania się epok i ich przeobrażeń w świadomości społecznej” (J. Kolbuszewski, Cmentarz jako tekst kultury, w: Sztuka cmentarna, red. Olgierd Czerner, Wrocław 1995).

Dorota Janiszewska-Jakubiak

Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą

abe/mjs

Buczacz

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL