Polska po 1989 roku

05.04.2019

Pokaz najnowszych nabytków Zamku Królewskiego na Wawelu

Ordery Virtuti Militari – prezentacja wystawy czasowej „Nabytki 2017-2018” na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie. Fot. PAP/J. Bednarczyk Ordery Virtuti Militari – prezentacja wystawy czasowej „Nabytki 2017-2018” na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie. Fot. PAP/J. Bednarczyk

Gobelin ze sceną z poematu Wergiliusza, unikatowe egzemplarze najstarszych i najważniejszych polskich orderów, tłoki pieczętne i naczynia ze złoconego srebra wzbogaciły zbiory Zamku Królewskiego na Wawelu. Nabytki z ostatnich dwóch lat będzie można od wtorku oglądać na wystawie.

Nowe obiekty, których jest ponad 120, zostały zakupione od osób prywatnych, na aukcjach w kraju i za granicą bądź przekazane jako dary. "Są to przedmioty bardzo różne, które uzupełniają nasze kolekcje” - mówił w piątek dziennikarzom dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu prof. Jan Ostrowski.

Wśród nabytków jest pokaźny zbiór tłoków pieczętnych i odznaczeń: Orderu Orła Białego, Orderu św. Stanisława i Orderu Wojskowego Virtuti Militari. Egzemplarze te - krzyże i gwiazdy - pochodzą z okresu przedrozbiorowego i z czasów Księstwa Warszawskiego .

"To przedmioty pozornie drobne, ale mające dużą wartość historyczną i estetyczną. W zeszłym roku na rynku światowym pojawiły się rzeczy niesłychane, których nie można się było spodziewać. Udało nam się kupić trzy jubilerskie, metalowe gwiazdy Orderu św. Stanisława – ustanowionego przez Stanisława Augusta Poniatowskiego, a przed rokiem 2018 takich gwiazd znanych było tylko trzy" – mówił prof. Ostrowski.

Podkreślił, że bardzo cennym nabytkiem są małe krzyże Orderu św. Stanisława – były one wykonywane na indywidualne zamówienie odznaczonych, którzy nosili je przypięte na piersi.

Zamkową kolekcję arrasów uzupełni pochodzący z prywatnej kolekcji w Paryżu gobelin ze sceną z poematu Wergiliusza "Eneida". Tkanina wykonana w warsztacie Nicasiusa Aertsa w Brukseli ukazuje spotkanie założyciela Rzymu Eneasza z królową Kartaginy Dydoną. Należy ona do serii o tematyce "trojańsko-rzymskiej" powstałej ok. 1600 r. w kręgu dworu Habsburgów. Część tkanin z tej serii znajduje się obecnie w Japonii.

Dział Tkanin pozyskał także pas kontuszowy utkany w latach 1781–1784 w Kobyłce, w cieszącej się uznaniem staropolskiej manufakturze. Powiększył on jeden z najcenniejszych w Polsce - liczący 57 sztuk - wawelski zespół pasów kontuszowych. Wykonywano je z jedwabiu, wplatając złote bądź srebrne nici i tkano w bogate kolorystyczne wzory.

Ciekawą grupę nabytków stanowią dzieła XVII-XVIII-wiecznego złotnictwa pochodzące z warsztatów w Norymberdze, Augsburgu i Gdańsku: kufle, pucharki, tace, a także luksusowe pudełeczka, przyborniki i tabakierka.

Wśród nich wyróżnia się XVI-wieczna mała solniczka ze złoconego srebra z warsztatów w Augsburgu. Wykonał ją znakomity złotnik Boas Ulrich. Została zakupiona od prywatnego polskiego kolekcjonera. "Zabiegaliśmy ponad dwa lata, aby leciwy już kolekcjoner zdecydował się rozstać z tym przedmiotem na rzecz Wawelu, a nie wystawił go w wielkim domu aukcyjnym" – mówił Dariusz Nowacki z Działu Złotnictwa. Dodał, że cena przedmiotu tej klasy na aukcji mogłaby "przyprawić o ból głowy". "To prawdziwa perełka w naszej kolekcji sreber z tego najważniejszego europejskiego ośrodka złotniczego czasów nowożytnych" – dodał.

Dział Malarstwa, Rzeźby i Grafiki wzbogacił się o akwarelę Jacka Malczewskiego przedstawiająca park pałacu Lanckorońskich w Rozdole. Zakupione zostały także szkice Zbigniewa Pronaszki do projektu plafonów wawelskich. Zamkowa kolekcja porcelany powiększyła się o herbatnicę z widokami portowymi i półmisek dekorowany motywami dalekowschodnimi powstałe w Królewskiej Manufakturze w Miśni.

Najstarszym zakupionym przedmiotem jest XV wieczny gotycki dzban z mosiądzu służący do lania wody podczas mycia rąk. Przedmioty sprzed niemal 600 lat rzadko pojawiają się na rynku dzieł sztuki.

Charakter sentymentalno-historyczny ma zespół pamiątek po prof. Jerzym Szablowskim, dyrektorze Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu w latach 1952–1989. To kilkadziesiąt pozycji, takich jak legitymacje członkowskie instytucji, stowarzyszeń i organizacji, dowody nadania orderów i odznaczeń, zaświadczenia i inne dokumenty, w tym także z czasu drugiej wojny światowej.

Na zakupy Zamek Królewski na Wawelu wydał ponad milion złotych.

Wystawa "Nabytki 2017-2018" potrwa do 30 czerwca. (PAP)

autor: Małgorzata Wosion-Czoba

wos/aszw/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL