Kultura i sztuka po 1989 roku

07.12.2016

Rosjanie o Sienkiewiczu: pisarz, który przekazał mentalność narodu

Powieść Henryka Sienkiewicza "Quo vadis" wydana w Moskwie w 1907 r. Źródło: BN Polona Powieść Henryka Sienkiewicza "Quo vadis" wydana w Moskwie w 1907 r. Źródło: BN Polona

O Sienkiewiczu jako pisarzu, który przekazał mentalność narodu, autorze zawsze popularnym w Rosji, choć trudnym do adekwatnego zrozumienia w przekładzie, dyskutowali w środę wieczorem w Moskwie naukowcy z Polski i Rosji.

Sienkiewicz to pisarz, który przekazał mentalność narodu, jego pojęcie wolności i patriotyzmu - mówił Aleksandr Lipatow, badacz literatury polskiej, pracownik Instytutu Słowianoznawstwa Rosyjskiej Akademii Nauk. Wskazał, że w "Trylogii" Sienkiewicz opisywał specyficzną polską kulturę szlachecką, a jedną z zasad państwa stworzonego przez szlachtę była wolność osobista. Zasada ta oznaczała, że to "nie jednostka jest dla państwa, lecz państwo dla jednostki"; jest to początek formowania swoistej polskiej mentalności i obecnego w niej "upodobania wolności" - mówił Lipatow.

Zarazem, zdaniem naukowca, poza Polską, w przekładach, Sienkiewicz nie może być zrozumiany w sposób adekwatny. Lipatow przypomniał, że rosyjskie słowo "gonor" przejęte z polskiego ma znaczenie negatywne (oznacza pretensje, wygórowane ambicje - PAP). "A dla Polaków to dosłownie znaczenie łacińskie - honor, cześć osobista i państwowa - patriotyzm w jego pierwotnym znaczeniu" - mówił badacz.

Rosyjscy uczestnicy przypomnieli, że w przedrewolucyjnej Rosji wydawane były wszystkie dzieła Sienkiewicza, ale w ZSRR wydawano już niemal wyłącznie "Krzyżaków". Przed 1917 rokiem najbardziej znane i lubiane było "Quo Vadis" - mówił Władimir Skorodenko z Państwowej Biblioteki Literatury Obcej. Przypomniał, że kiedy w ZSRR wreszcie wydano dzieła zebrane Sienkiewicza w przekładzie na rosyjski, "do ostatniej chwili było niejasne, czy wejdzie do tego zbioru +Quo Vadis+, ponieważ jednak było to dzieło religijne".

"Moje pokolenie - mam na myśli moich polskich rówieśników - postrzegało Sienkiewicza tak, jak był on przyjmowany od początku, w czasach jego życia i później" - opowiadał Lipatow. Teraz jednak, jak wskazał - Polska jest zupełnie inna, to kraj, nad którym "nie wisi zagrożenie"; Polska "nie jest już samotna", jest związana z innymi krajami więzami gospodarczymi i obronnymi. "Na ile teraz Polacy, którzy bez paszportów i wiz jeżdżą po całej Europie dokąd zechcą, uczą się na uniwersytetach całej Europy - na ile dzisiejsze pokolenie czyta Sienkiewicza?" - pytał naukowiec.

Dyskusję zorganizowały w obchodzonym obecnie Roku Sienkiewicza, w 100. rocznicę śmierci pisarza, cztery instytucje: Stacja Naukowa Polskiej Akademii Nauk w Moskwie, Instytut Polski i ambasada RP oraz Państwowa Biblioteka Literatury Obcej im. Margarity Rudomino.

Z Moskwy Anna Wróbel (PAP)

awl/ mc/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL