Polska po 1989 roku

06.11.2017 aktualizacja 07.11.2017

Prof. Krzysztof Pomian wśród laureatów "polskich Nobli"

Prof. Krzysztof Pomian. 2010 r. Fot. PAP/A. Rybczyński Prof. Krzysztof Pomian. 2010 r. Fot. PAP/A. Rybczyński

Profesorowie Daniel Gryko - chemik, Krzysztof Pomian - humanista, Andrzej Trautman - fizyk i immunolog Piotr Trzonkowski są laureatami 26. edycji Nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Nagrody zostaną wręczone 6 grudnia na Zamku Królewskim w Warszawie.

Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP) - nazywane też "Polskimi Noblami" - przyznawane są w czterech kategoriach za szczególne osiągnięcia i odkrycia naukowe, które przesuwają granice poznania i otwierają nowe perspektywy poznawcze, wnoszą wkład w postęp cywilizacyjny i kulturowy naszego kraju oraz zapewniają Polsce znaczące miejsce w podejmowaniu najbardziej ambitnych wyzwań współczesnego świata. Wysokość nagrody wynosi 200 tys zł.

Laureatem w obszarze nauk humanistycznych i społecznych został prof. Krzysztof Pomian z CNRS w Paryżu oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wyróżnienie przyznano za jego pionierskie badania dziejów kolekcjonerstwa oraz wpływu nauki i sztuki na rozwój kultury europejskiej. Uhonorowano publikacje prezentujące interdyscyplinarne badania prof. Pomiana w zakresie historii, kultury, polityki i filozofii europejskiej. Prof. opracował teorię muzealnictwa i przeanalizował, jak kolekcjonerstwo wpływało na życie intelektualne.

Za dokonania w zakresie nauk o życiu i o Ziemi nagrodę FNP odbierze prof. Piotr Trzonkowski z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Przyznano ją za badania nad limfocytami T regulatorowymi (TREG) i za ich pionierskie zastosowanie tych komórek w terapii chorób człowieka - cukrzycy typu 1, stwardnienia rozsianego oraz choroby "przeszczep przeciwko gospodarzowi". Terapia opiera się na własnych komórkach pacjenta, pobranych, namnożonych i ponownie podanych. Komórki TREG osłabiają działanie układu odpornościowego, który niszczy własne organy chorego, np. trzustkę u dzieci chorych na cukrzycę.

W dziedzinie nauk chemicznych i o materiałach wybrano prof. Daniela Gryko z Instytutu Chemii Organicznej PAN w Warszawie. Nagrodzono go za opracowanie oryginalnej metody syntezy i charakteryzację związków z grupy porfirynoidów. Prof. Gryko projektuje i tworzy takie związki oraz bada ich właściwości fotofizyczne. Opracował on efektywną metodę otrzymywania koroli, czyli barwników organicznych, które nie są wykorzystywane do barwienia, ale są fluorescencyjne i potrafią emitować światło. Wcześniej naukowcy nie potrafili syntezować koroli w dużych ilościach. Odkrycie Polaka otworzyło nowe perspektywy dla badań i ich zastosowań, m.in. w diagnostyce medycznej.

W zakresie nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich nagroda przypadła prof. Andrzejowi Trautmanowi z Uniwersytetu Warszawskiego. Można się spotkać z opinią, że bez prac prof. Trautmana - który przekonał wszystkich, że fale grawitacyjne faktycznie istnieją, a ich detekcja jest możliwa - nie byłoby tegorocznego Nobla z fizyki dla naukowców z USA i Niemiec, dzięki którym fale te po raz pierwszy zaobserwowano. Najważniejszy laur FNP profesor otrzyma za wszystkie badania, które wniosły istotny wkład do teorii fal grawitacyjnych. Wczesne prace prof. Trautmana stały się podstawą do większości późniejszych badań nad teorią fal grawitacyjnych. Jak podkreślono w niedawnym publicznym liście naukowców do profesora, wiele osób uważa, że te osiągnięcia należą do najważniejszych wyników w fizyce teoretycznej, jakie otrzymano w Polsce po II wojnie światowej.

Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej przyznawane są od 1992 r., w tym roku fundacja wręczy je po raz 26.

Grono laureatów - łącznie tegorocznymi zdobywcami Nagrody - liczy już 95 osób. Są wśród nich wybitne badaczki: Zofia Kielan-Jaworowska, Elżbieta Frąckowiak, Jadwiga Staniszkis, Anna Wierzbicka i Ewa Wipszycka oraz badacze: Tomasz Dietl, Andrzej Jajszczyk, Tomasz Łuczak, Stanisław Konturek, Karol Modzelewski, Karol Myśliwiec, Andrzej Paczkowski, Bohdan Paczyński i Piotr Sztompka. (PAP)

kol/ zan/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL