Daty

Kalendarz historyczny

31.8

  • 1980 / 39 LAT TEMU

    Mieczysław Jagielski (L), Lech Wałęsa (C) i Tadeusz Fiszbach podpisują porozumienie w sali BHP Stoczni Gdańskiej. 31.08.1980. Fot. PAP/CAF/Z. Trybek

    Porozumienie Gdańskie: o godz. 17 w sali BHP Stoczni Gdańskiej podpisane zostało porozumienie między Komisją Rządową a Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym, reprezentującym ponad 700 zakładów z całej Polski; delegacja rządowa zgodziła się m.in. na utworzenie nowych, niezależnych, samorządnych związków zawodowych, prawo do strajku, budowę pomnika ofiar Grudnia 1970, transmisje niedzielnych mszy św. w Polskim Radiu i ograniczenie cenzury; przyjęto też zapis, że nowe związki zawodowe uznają kierowniczą rolę PZPR w państwie; uroczystość podpisania porozumienia transmitowała TVP.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Nadawcza stacja radiowa w Gliwicach. Fot. CAW

    W leżących na terenie III Rzeszy Gliwicach niemieccy dywersanci udający Polaków napadli na radiostację nadając komunikat: „Uwaga, tu Gliwice. Radiostacja znajduje się w rękach polskich”; prowokacja gliwicka została wykorzystana przez Niemców do uzasadnienia agresji na Polskę.

  • 1998 / 21 LAT TEMU

    Józef Kuropieska. Fot. PAP/D. Kwiatkowski

    W Warszawie zmarł gen. Józef Kuropieska, oficer WP, uczestnik kampanii polskiej 1939 r.; w latach 1948-1949 zastępca szefa Sztabu Generalnego WP; aresztowany w 1950 r. i oskarżony o próbę obalenia ustroju Polski Ludowej; w 1952 r. skazany na karę śmierci; w 1955 r., po wcześniejszym uchyleniu wyroku, wypuszczony na wolność; komendant Akademii Sztabu Generalnego (1964-1968); autor wspomnień.

  • 1994 / 25 LAT TEMU

    W Berlinie odbyła się uroczystość pożegnania wojsk rosyjskich opuszczających po 49 latach Niemcy.

  • 1992 / 27 LAT TEMU

    Premiera serialu „Pogranicze w ogniu” w reżyserii Andrzeja Konica. 

  • 1988 / 31 LAT TEMU

    W Warszawie w willi MSW przy ul. Zawrat doszło do poufnego spotkania gen. Czesława Kiszczaka z przywódcą Solidarności Lechem Wałęsą. Warunkiem rozpoczęcia rozmów na temat „okrągłego stołu”, postawionym przez stronę rządową, było zakończenie fali strajków.

  • 1982 / 37 LAT TEMU

    Starcia demonstrantów z milicją na Starym Mieście w Warszawie. 31.08.1982 r. Fot. PAP/CAF/T. Walczak

    W drugą rocznicę Porozumień Sierpniowych w kilkudziesięciu miastach Polski Solidarność zorganizowała demonstracje uliczne; w wielu miejscach doszło do starć z milicją. W Lubinie od milicyjnych kul zginęły trzy osoby biorące udział w manifestacji, kilkanaście zostało rannych; w wyniku interwencji milicji ofiary śmiertelne były również w Gdańsku, Kielcach i we Wrocławiu.

  • 1971 / 48 LAT TEMU

    Kinga Preis. Fot. PAP/G. Jakubowski

    We Wrocławiu urodziła się Kinga Preis, aktorka, wystąpiła w filmach „Wrota Europy”, „Komornik”, „Cztery noce z Anną”, „Dom zły”, „Cisza”, „Joanna”, „Róża”, „W ciemności”, „Pod Mocnym Aniołem”, „Bogowie”, znana także z seriali „Boża podszewka II”, „Ojciec Mateusz” i „Ja to mam szczęście”.

  • 1969 / 50 LAT TEMU

    W katastrofie lotniczej zginął Rocky Marciano, jeden z najlepszych bokserów w historii, mistrz świata wszechwag (1952-1956), niepokonany na zawodowym ringu; w latach 1946-1955 stoczył 49 walk, 43 z nich wygrał przez nokaut.

  • 1963 / 56 LAT TEMU

    Robert Gawliński. Fot.PAP/J.Turczyk

    W Warszawie urodził się Robert Gawliński, wokalista, gitarzysta, kompozytor, autor tekstów, lider zespołu Wilki.

  • 1962 / 57 LAT TEMU

    Gen. Felicjan Sławoj Składkowski. Fot. NAC

    W Londynie zmarł gen. Felicjan Sławoj-Składkowski, działacz PPS, żołnierz Legionów Polskich, członek POW; minister spraw wewnętrznych (1926-1929, 1930-1931, 1936-1939), poseł na Sejm (1930-1939); premier rządu RP w latach 1936-1939.

  • 1951 / 68 LAT TEMU

    W Łodzi urodził się Bronisław Wrocławski, aktor, związany z łódzkim Teatrem im. Stefana Jaracza, pedagog; wystąpił m.in. w filmach „Vabank II, czyli riposta”, „Kingsajz” i „Rewers”.

  • 1949 / 70 LAT TEMU

    W Wąsoszu na Dolnym Śląsku urodził się Mieczysław Hryniewicz, aktor.

  • 1948 / 71 LAT TEMU

    Władysław Gomułka. Fot. PAP/W. Kondracki

    Początek Plenum KC PPR, które podjęło rezolucję o „odchyleniu prawicowo-nacjonalistycznym”. Z KC usunięto m.in. Władysława Gomułkę. Sekretarzem generalnym PPR został Bolesław Bierut.

  • 1947 / 72 LATA TEMU

    Grzegorz Warchoł. Fot. PAP/R. Guz

    W Krakowie urodził się Grzegorz Warchoł, aktor, reżyser teatralny i filmowy; twórca m.in. seriali „Życie Kamila Kuranta”, „Gazda z Diabelnej” i „Królewskie sny”.

  • 1945 / 74 LATA TEMU

    Stefan Banach. Fot. PAP/CAF

    We Lwowie zmarł prof. Stefan Banach, matematyk, wykładowca Uniwersytetu Jana Kazimierza, współzałożyciel lwowskiej szkoły matematycznej; jeden z twórców analizy funkcjonalnej.

  • 1945 / 74 LATA TEMU

    Funkcjonariusze UB aresztowali Kazimierza Moczarskiego, żołnierza ZWZ-AK, uczestnika Powstania Warszawskiego, od października 1944 do stycznia 1945 r. szefa Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK, następnie Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    Powstanie Warszawskie: nieudana próba przebicia się oddziałów powstańczych z Grupy „Północ” AK ze Starego Miasta do Śródmieścia; ok. 300 rannych i zabitych.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    Mogiła powstańcza w ruinach kościoła św. Kazimierza (sakramentek) przy Rynku Nowego Miasta. Warszawa, 1946 r. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    Powstanie Warszawskie: początek ewakuacji kanałami ze Starego Miasta do Śródmieścia i na Żoliborz. W kościele Sakramentek na Nowym Mieście w wyniku nalotu zginęło około 1000 osób, a w Pasażu Simonsa około 300.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    Dekret PKWN „o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego”.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    KL Stutthof. Fot. PAP/CAF/M. Sprudin

    Niemcy wywieźli do KL Stutthof ponad 3100 więźniów obozu w Pruszkowie, wśród nich m.in. powstańców warszawskich.

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    Jan Kajus Andrzejewski. Fot. NAC

    Powstanie Warszawskie: podczas próby przebicia się ze Starówki do Śródmieścia poległ Jan Kajus Andrzejewski „Jan", harcmistrz, uczestnik kampanii 1939 r., żołnierz ZWZ-AK, ppłk WP; w czasie Powstania Warszawskiego dowódca Brygady AK „Broda 53”.

  • 1941 / 78 LAT TEMU

    Miejsce pamięci w Ponarach. Fot. PAP/Z. Lenkiewicz

    Od 31 sierpnia do 3 września w Ponarach koło Wilna Niemcy zamordowali około 8 tys. Żydów; w sumie w latach 1941-1944 Niemcy oraz kolaboranci litewscy zamordowali w tym miejscu około 100 tys. ludzi, wśród nich 60-70 tys. Żydów, wiele tysięcy Polaków, a także Romów, Rosjan, Litwinów, Białorusinów oraz przedstawicieli innych narodowości.

  • 1939 / 80 LAT TEMU

    Plakat obwieszczający powszechną mobilizację. Warszawa, 09.1939. PAP/CAF

    Ponowne ogłoszenie mobilizacji powszechnej w Polsce.

  • 1935 / 84 LATA TEMU

    W Warszawie urodził się Andrzej Dobosz, krytyk literacki, felietonista; w 1974 r. wyjechał do Francji; w latach 1994-2008 prowadził w Paryżu polską księgarnię „Librairie Dobosz”; w filmie „Rejs” Marka Piwowskiego zagrał rolę filozofa.

  • 1933 / 86 LAT TEMU

    Wykopaliska na terenie osady kultury łużyckiej w Biskupinie. 1935 r. Fot. NAC

    W miejscowości Biskupin w powiecie żnińskim odkryto pozostałości prehistorycznej osady.

  • 1928 / 91 LAT TEMU

    W Berlinie odbyła się premiera musicalu „Opera za trzy grosze” Bertolta Brechta i Kurta Weila.

  • 1921 / 98 LAT TEMU

    W Częstochowie urodził się Jerzy Michotek, aktor, piosenkarz, reżyser; wystąpił m.in. w filmie „Wyjście awaryjne” oraz w serialu „Dom”.

  • 1920 / 99 LAT TEMU

    Rtm. Kornel Krzeczunowicz -  jeden z bohaterów spod Komarowa, który przeprowadził zwycięską szarżę 8. pułku ułanów. Fot. NAC

    Wojna polsko-bolszewicka: W bitwie pod Komarowem polska kawaleria odniosła zwycięstwo nad sowiecką 1. Armią Konną.

  • 1912 / 107 LAT TEMU

    Jan Piwnik "Ponury". Źródło: portal IPN pamięć.pl / Archiwum IPN

    We wsi Janowice koło Ostrowca Świętokrzyskiego urodził się Jan Piwnik „Ponury”, cichociemny, oficer „Wachlarza”, szef Kedywu Okręgu Radomsko-Kieleckiego Armii Krajowej, legendarny dowódca partyzanckich zgrupowań walczących w Górach Świętokrzyskich i oddziału dywersyjnego na Nowogródczyźnie.

  • 1893 / 126 LAT TEMU

    W Kielcach urodził się Władysław Karaś, żołnierz Legionów Polskich i POW, oficer wywiadu WP; na igrzyskach olimpijskich w Berlinie w 1936 r. zdobył brązowy medal w strzelectwie – był to pierwszy medal olimpijski w historii polskiego strzelectwa sportowego; w czasie II wojny światowej oficer ZWZ-AK; rozstrzelany przez Niemców w 1942 r.

  • 1891 / 128 LAT TEMU

    W Suwałkach urodził się Adam Koc, żołnierz I Brygady Legionów Polskich, komendant POW. W niepodległej Polsce oficer WP, założyciel i redaktor naczelny „Gazety Polskiej”, działacz BBWR, poseł, senator, organizator i szef Obozu Zjednoczenia Narodowego.

  • 1835 / 184 LATA TEMU

    W Smyrnie w Turcji zmarł Ludwik Michał Pac, generał, uczestnik wojen napoleońskich, w czasie powstania listopadowego dowódca korpusu rezerwowego, ranny w bitwie pod Ostrołęką; po powstaniu na emigracji.

  • 1559 / 460 LAT TEMU

    W Wilnie mistrz Zakonu Kawalerów Mieczowych Gotard Kettler zawarł porozumienie z królem Zygmuntem II Augustem poddając Inflanty pod jego protekcję.

  • 1247 / 772 LATA TEMU

    Zmarł książę Konrad I Mazowiecki. 

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL