Daty

Kalendarz historyczny

5.12

  • 1918 / 101 LAT TEMU

    Siedziba PAT w Warszawie. Fot. NAC

    Polska Agencja Telegraficzna została podporządkowana Prezydium Rady Ministrów jako „urzędowa agencja prasowo-informacyjna” Rzeczypospolitej Polskiej.

  • 1867 / 152 LATA TEMU

    Józef Piłsudski. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Zułowie na Wileńszczyźnie urodził się Józef Piłsudski, mąż stanu, współtwórca niepodległej Polski; członek PPS od 1893 r., jeden z przywódców PPS Frakcji Rewolucyjnej; współzałożyciel i komendant główny Związku Walki Czynnej; komendant główny Związku Strzeleckiego; dowódca I Brygady Legionów Polskich (1914-1916), inicjator utworzenia Polskiej Organizacji Wojskowej; członek Tymczasowej Rady Stanu (1917); po odzyskaniu niepodległości Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz (1918-1922), marszałek Polski; w 1926 r. dokonał zamachu stanu, w wyniku którego przejął władzę w państwie; dwukrotny premier (1926-1928 i 1930), Generalny Inspektor Sił Zbrojnych i minister spraw wojskowych w latach 1926-1935; zmarł 12 maja 1935 r. w Belwederze.

  • 2015 / 4 LATA TEMU

    W Chimbote w Peru odbyła się beatyfikacja misjonarzy Alessandro Dordiego, Zbigniewa Strzałkowskiego i Michała Tomaszka, zamordowanych w 1991 roku przez członków maoistowskiej organizacji partyzanckiej Świetlisty Szlak.

  • 2013 / 6 LAT TEMU

    W Johannesburgu zmarł Nelson Mandela, prawnik, przywódca polityczny, bohater walki z apartheidem; działacz Afrykańskiego Kongresu Narodowego(ANC); przywódca zbrojnego skrzydła ANC; aresztowany w 1962 r. i skazany na dożywocie; zwolniony z więzienia w 1990 r.; przewodniczący ANC (1991-1997); w 1993 r. otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla wspólnie z Frederikiem de Klerkiem, prezydentem RPA (1989-1994); prezydent RPA w latach 1994-1999.

  • 2012 / 7 LAT TEMU

    W Rio de Janeiro zmarł Oscar Niemeyer, uznawany za jednego z najwybitniejszych architektów modernistycznych XX wieku. Najsłynniejszymi z jego projektów są budynki w nowej stolicy Brazylii – miasta Brasília.

  • 2011 / 8 LAT TEMU

    Violetta Villas. Fot. PAP/CAF/P. Walczak

    W Lewinie Kłodzkim zmarła Violetta Villas, właściwie Czesława Cieślak, piosenkarka, wykonawczyni przebojów "Do ciebie, mamo", "Nie ma miłości bez zazdrości", "Przyjdzie na to czas", "Szczęście" i "Oczi cziornyje".

  • 1995 / 24 LATA TEMU

    Minister spraw zagranicznych Hiszpanii Javier Solana został powołany na stanowisko sekretarza generalnego NATO.

  • 1992 / 27 LAT TEMU

    Nadawanie programu rozpoczęła stacja telewizyjna Polsat. 

  • 1991 / 28 LAT TEMU

    Sejm przyjął dymisję rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego.

  • 1988 / 31 LAT TEMU

    Teodor Parnicki. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Teodor Parnicki, pisarz, autor powieści historycznych.

  • 1982 / 37 LAT TEMU

    Ukazał się pierwszy numer tygodnika „Wprost”. 

  • 1980 / 39 LAT TEMU

    W Moskwie odbyła się narada przywódców państw Układu Warszawskiego na temat sytuacji panującej w Polsce. Większość z obecnych oceniła ją jako kontrrewolucyjne zagrożenie. Decyzja o podjęciu interwencji militarnej jednak nie zapadła.

  • 1975 / 44 LATA TEMU

    59 intelektualistów skierowało do władz PRL list zawierający protest przeciwko projektowanym zmianom w Konstytucji. Jego sygnatariusze domagali się m.in. zagwarantowania w konstytucji wolności sumienia i praktyk religijnych, wolności pracy i niezależnych związków zawodowych, prawa do strajku, respektowania wolności słowa, nauki i zniesienia cenzury prewencyjnej.

  • 1965 / 54 LATA TEMU

    Na ręce prymasa Stefana Wyszyńskiego nadszedł list biskupów niemieckich, będący odpowiedzią na orędzie biskupów polskich z 18 listopada 1965 r.

  • 1961 / 58 LAT TEMU

    Premiera filmu „Zaduszki” w reżyserii Tadeusza Konwickiego.

  • 1956 / 63 LATA TEMU

    Krystian Zimerman. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Zabrzu urodził się Krystian Zimerman, wybitny pianista, zwycięzca IX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina (1975).

  • 1953 / 66 LAT TEMU

    Płk Józef Światło, wicedyrektor X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, po przejściu na teren Berlina Zachodniego zwrócił się do władz amerykańskich o azyl polityczny.

  • 1946 / 73 LATA TEMU

    Tadeusz Sławek. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Katowicach urodził się Tadeusz Sławek, filozof, poeta, tłumacz, eseista, znawca historii literatury angielskiej i amerykańskiej, związany z Uniwersytetem Śląskim.

  • 1946 / 73 LATA TEMU

    Mikołaj Grabowski. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Chrzanowie urodził się Mikołaj Grabowski, aktor, reżyser teatralny, pedagog, dyrektor teatrów, m.in. Starego Teatru w Krakowie (2002-2012).

  • 1944 / 75 LAT TEMU

    W Mińsku Mazowieckim zmarł Julian Grobelny, działacz PPS; w latach 1943-1944 przewodniczący Rady Pomocy Żydom "Żegota".

  • 1936 / 83 LATA TEMU

    W ZSRS uchwalono tzw. stalinowską konstytucję, która określała sowiecki ustrój państwowy i społeczny; obowiązywała do 1977 r.

  • 1931 / 88 LAT TEMU

    W Moskwie wysadzono w powietrze cerkiew Chrystusa Zbawiciela; na jej miejsce komunistyczne władze planowały wybudowanie Pałacu Rad.

  • 1930 / 89 LAT TEMU

    Walery Sławek 1935 r. Źródło: NAC

    Walery Sławek po raz drugi został premierem RP.

  • 1929 / 90 LAT TEMU

    Stanisław Bareja. Fot. PAP/W.Rozmysłowicz

    W Warszawie urodził się Stanisław Bareja, reżyser filmowy, autor komedii "Miś", "Co mi zrobisz jak mnie złapiesz", "Poszukiwana, poszukiwany" oraz serialu "Alternatywy 4".

  • 1928 / 91 LAT TEMU

    Barbara Krafftówna. Fot. PAP

    W Warszawie urodziła się Barbara Krafftówna, aktorka, niezapomniana Felicja z filmu "Jak być kochaną" Wojciecha Jerzego Hasa, Honorata z serialu "Czterej pancerni i pies", wykonawczyni wielu kabaretowych piosenek, w tym "Przeklnę cię" w Kabarecie Starszych Panów.

  • 1926 / 93 LATA TEMU

    Claude Monet. Fot. NAC

    W Giverny w Normandii zmarł Claude Monet, malarz, jeden z twórców i głównych przedstawicieli impresjonizmu.

  • 1925 / 94 LATA TEMU

    Władysław Reymont. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie zmarł Władysław Reymont, pisarz, autor powieści "Chłopi" i "Ziemia Obiecana"; laureat Nagrody Nobla w 1924 r.

  • 1925 / 94 LATA TEMU

    W Warszawie urodziła się Anna Świderkówna, papirolog, znawczyni kultury antycznej, w tym pism Starego i Nowego Testamentu.

  • 1916 / 103 LATA TEMU

    Hilary Koprowski. 2008 r. Fot. PAP/P. Kula

    W Warszawie urodził się Hilary Koprowski, biolog, wirusolog, profesor Thomas Jefferson University, twórca pierwszej w świecie szczepionki przeciwko wirusowi polio, który powoduje chorobę Heinego-Medina.

  • 1914 / 105 LAT TEMU

    I wojna światowa: Ewakuacja wojsk rosyjskich z Łodzi; następnego dnia miasto zajęły wojska niemieckie. W "Operacji Łódzkiej", w czasie kilkunastu dni walk, zginęło około 110 tys. żołnierzy rosyjskich i około 90 tys. żołnierzy niemieckich; wśród poległych byli nie tylko Rosjanie, Niemcy i Austriacy, ale także Polacy, Litwini, Czesi, Ukraińcy, Łotysze i Tatarzy.

  • 1914 / 105 LAT TEMU

    W Ostródzie, niem. Osterode, urodził się Hans Hellmut Kirst, niemiecki pisarz, autor powieści dotyczących II wojny światowej „08/15”, „Bunt żołnierzy”, „Fabryka oficerów”.

  • 1914 / 105 LAT TEMU

    Stanisław Dygat. Fot.PAP/P.Barącz

    W Warszawie urodził się Stanisław Dygat, pisarz, autor powieści "Jezioro Bodeńskie", "Disneyland", "Dworzec w Monachium".

  • 1911 / 108 LAT TEMU

    Władysław Szpilman. Fot. PAP/S.Dąbrowiecki

    W Sosnowcu urodził się Władysław Szpilman, kompozytor, pianista; jego losy w okupowanej przez Niemców Warszawie stały się podstawą scenariusza do filmu "Pianista" w reżyserii Romana Polańskiego.

  • 1906 / 113 LAT TEMU

     Siostra Feliksa Kozłowska, założycielka wspólnoty mariawitów, została ekskomunikowana przez papieża Piusa X.

  • 1901 / 118 LAT TEMU

    W Chicago urodził się Walt Disney, producent filmowy, reżyser, scenarzysta i ilustrator, który zrewolucjonizował światowy przemysł rozrywkowy; stworzył szereg znanych postaci, wśród nich Myszkę Miki i Kaczora Donalda.

  • 1901 / 118 LAT TEMU

    W Wuerzburgu urodził się Werner Heisenberg, fizyk, współtwórca mechaniki kwantowej, laureat Nagrody Nobla w 1932 r.

  • 1894 / 125 LAT TEMU

    W Berlinie zakończono budowę Reichstagu.

  • 1890 / 129 LAT TEMU

    W Wiedniu urodził się Fritz Lang, reżyser, scenarzysta, aktor; jeden z głównych twórców kina ekspresjonistycznego; reżyser filmów „Zmęczona śmierć”, "Doktor Mabuse", "Metropolis", "M - Morderca".

  • 1870 / 149 LAT TEMU

    W Puys koło Dieppe zmarł Aleksander Dumas (ojciec), francuski pisarz, autor powieści historycznych "Trzej muszkieterowie", "Hrabia Monte Christo", "Królowa Margot", "Czarny Tulipan".

  • 1836 / 183 LATA TEMU

    Walery Wróblewski. Źródło: Wikimedia Commons

    W Żołudku na Białorusi urodził się Walery Wróblewski, jeden z dowódców Powstania Styczniowego, związany z "czerwonymi"; działacz Zjednoczenia Emigracji Polskiej; generał Komuny Paryskiej; członek władz I Międzynarodówki; od 1895 r. w PPS.

  • 1830 / 189 LAT TEMU

    Gen. Józef Chłopicki. Źródło: Wikimedia Commons

    Powstanie Listopadowe: gen. Józef Chłopicki ogłosił objęcie władzy dyktatorskiej.

  • 1791 / 228 LAT TEMU

    Wolfgang Amadeusz Mozart. Źródło: Wikimedia Commons

    W Wiedniu zmarł Wolfgang Amadeusz Mozart, jeden z najwybitniejszych kompozytorów w dziejach muzyki; wirtuoz, twórca takich arcydzieł muzyki klasycznej jak „Don Giovanni”, „Czarodziejski flet”, „Requiem d-moll”.

  • 1590 / 429 LAT TEMU

    Kardynał Niccolo Sfondrati wybrany został papieżem, przyjął imię Grzegorza XIV (1590-1591).

  • 1539 / 480 LAT TEMU

    W Sienie urodził się Faust Socyn, teolog, humanista; od 1579 r. na stałe w Polsce; przywódca ideowy braci polskich.

  • 1389 / 630 LAT TEMU

    W Siennie na Mazowszu urodził się Zbigniew Oleśnicki, biskup krakowski, kardynał, doradca na dworach królewskich Władysława Jagiełły i Władysława Warneńczyka.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL