Walka o niepodległość 1914-1918

05.01.2019

Przewodnik po krakowskich miejscach związanych z odzyskaniem niepodległości

autor: Stowarzyszenie Maj77
Pierwsza warta polska na odwachu krakowskim; widoczne polskie flagi wiszące na budynku. 31.10.1918. Fot. NAC Pierwsza warta polska na odwachu krakowskim; widoczne polskie flagi wiszące na budynku. 31.10.1918. Fot. NAC

Rynek Podgórski, dawne gimnazjum im. Sobieskiego i budynek policji przy ul. Siemiradzkiego - o tych i innych krakowskich miejscach, związanych z odzyskaniem przez Polskę niepodległości, można poczytać w przewodniku wydanym przez Stowarzyszenie Maj77.

"W przewodniku znaleźć można przede wszystkim archiwalne fotografie z opisami poszczególnych miejsc. Zawiera on także kopie wydawanych w tamtym czasie gazet, na przykład artykuł z +Gońca Krakowskiego+ z 2 listopada, mówiący o zajęciu miasta przez polskich żołnierzy" - powiedział PAP przewodniczący Stowarzyszenia Maj77 Bogusław Sonik.

Jak dodał, składające się na publikację archiwa pochodzą z prywatnych kolekcji, ale także ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Wykorzystano w niej świadectwa bezpośrednie, relacje świadków, fotografie oraz prasę z tamtego okresu.

Przewodnik, który Stowarzyszenie wydało z okazji setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, dostępny jest bezpłatnie w jego siedzibie oraz na stronie internetowej.

Publikacja jest także częścią przedsięwzięcia edukacyjnego "Kraków Niepodległy", na które składa się także spacer historyczny po miejscach z okresu walk o niepodległość.

"Kraków to nie tylko główne zabytki - Wawel, Kościół Mariacki czy Rynek. Miasto widziało też znacznie więcej niż wymarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej z krakowskich Oleandrów" - podkreślił Sonik.

"Chcieliśmy przypomnieć, że to także zryw polskiej młodzieży, społeczeństwa; żołnierzy polskich, którzy służyli w armii austriackiej, którzy pod koniec wojny - widząc, że Austria upada - przejęli główne instytucje wojskowe, koszary i ratusz" - mówił. "Nie czekając na oficjalne ogłoszenie niepodległości, ogłosili, że tutaj jest Polska. Na ten znak wywieszali flagi w miejscach, obok których dziś codziennie przechodzimy, a na które nie zwracamy uwagi" - przypomniał.

Z mapy miejsc, które odkrywać można podczas spaceru oraz lektury przewodnika, wyłania się obraz przestrzeni, mówiącej - jak podkreślił Sonik - "o tym, w jaki sposób nasi przodkowie podtrzymywali poczucie polskości przez sto kilkadziesiąt lat, i jak upomnieli się o nią".

Miejsca, które odwiedzić może krakowska młodzież, do której skierowany jest przedsięwzięcie, to m.in. dawne Państwowe III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego (obecnie liceum), powstałe w rocznicę zwycięstwa jego patrona pod Wiedniem, komisariat policji przy ul. Siemiradzkiego, gdzie znajdowały się koszary austriackie i, wzniesiony z inicjatywy Ignacego Paderewskiego, Pomnik Grunwaldzki.

Ważnym miejscem na spacerowej mapie jest dzielnica Podgórze, kiedyś stanowiąca osobne miasto, o czym przypomina herb umieszczony na tamtejszym magistracie.

Zwiedzić będzie można Rynek Podgórski, gdzie - jak mówił Sonik - "płk Stawarz po raz pierwszy "upomniał się o polskość i rozpoczął przepędzenie Austriaków". Kolejnym ważnym miejscem jest budynek Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", gdzie ówczesna młodzież mogła zadbać o kulturę fizyczną i siłę.

Jak przypomniał Sonik, "Kraków jest takim miejscem, które ktoś kiedyś nazwał wyspą skarbów". "W przewodniku po miejscach związanych z odzyskaniem niepodległości, zamykamy jedną z takich opowieści" - ocenił.

Przedsięwzięcie skierowane jest przede wszystkim do młodzieży krakowskich szkół. W jego pierwszej odsłonie - spacerze szlakiem miejsc pamięci, połączonym z rozdawaniem przewodników - wzięli udział licealiści.

"Zawsze w miejscu związanym z historią trzeba znaleźć żywą opowieść - na przykład o żołnierzu, który wykazał się tam szczególną determinacją" - podkreślił Sonik pytany o to, w jaki sposób najlepiej zainteresować taką formą poznawania historii młodych ludzi. Jak dodał, obecnie celem stowarzyszenia jest powtórzenie spaceru we współpracy z innymi szkołami, a także wpisanie go w "cykl lekcji obywatelskich - ruchomych, interesujących, niemęczących".

Stowarzyszenie Maj77 założone zostało w marcu 2002 r. Jego celem jest m.in. przekazywanie prawdy o czasach PRL ze szczególnym uwzględnieniem niezależnej opozycji - w tym działalności Studenckich Komitetów Solidarności; promowanie idei demokratycznego państwa prawa, ochrony praw człowieka i swobód obywatelskich oraz wspieranie inicjatyw kulturalnych, naukowych i edukacyjnych.(PAP)

autor: Nadia Senkowska

nak/ pat/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL