XIX wiek

18.05.2018

Wystawa ubiorów noszonych na wsi na przełomie XIX i XX wieku

„Na co dzień i od święta” „Na co dzień i od święta”

Ubiory codzienne, świąteczne i stroje obrzędowe, jakie noszono na wsi pod koniec XIX i na początku XX w. przez Rzeszowiaków, Lasowiaków i Pogórzan można od piątku zobaczyć na wystawie „Na co dzień i od święta” w Muzeum Etnograficznym w Rzeszowie.

Jak zauważyła w rozmowie z PAP szefowa muzeum Elżbieta Dudek-Młynarska na ekspozycji widoczne jest bogactwo strojów ludowych i kunszt ludowych wytwórców, „które mogą stać się inspiracją w przenoszeniu wzorów i motywów do współczesnego rzemiosła artystycznego” – oceniła.

Zwiedzający mogą zobaczyć kompletne ubiory codzienne, świąteczne, a także obrzędowe stroje ludowe rzeszowskie, przeworskie, łańcuckie, lasowiackie i Pogórzan. Pokazano też wybrane elementy zdobnicze strojów, w ich określonych kontekstach i funkcjach.

Wśród akcesoriów, które mogą zadziwić zwiedzających, znalazła się tzw. obręcz, która w XIX i na początku XX wieku w okolicach Łańcuta i Przeworska była ważnym atrybutem obrzędowego stroju ślubnego panny młodej. Jest to pas wykonany z metalowych, dość grubych płytek, połączonych klamrą ozdobioną stożkiem. Pas nakładano na gorset.

„Wykonawcami tego typu pasów byli rzemieślnicy krakowscy. W powszechnym przekonaniu obręcz była rękojmią udanego małżeństwa i licznego potomstwa” – wyjawiła etnografka.

Oprócz elementów odzieży, wystawa prezentuje też eksponaty etnograficzne, które przybliżają temat pozyskiwania surowca, techniki zdobienia elementów stroju, a także przedmioty związane z dbałością o wygląd.

Uzupełnieniem wystawy są zdjęcia archiwalne, pochodzące z muzealnego archiwum fotograficznego. Część z nich została wykonana w słynnym rzeszowskim zakładzie fotograficznym Edwarda Janusza, działającym w latach 1886-1951.

Wszystkie prezentowane na wystawie eksponaty i zdjęcia archiwalne pochodzą ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Franciszka Kotuli w Rzeszowie. Ekspozycji towarzyszy katalog „Na co dzień i od święta”.

Dudek-Młynarska zapraszając do odwiedzenia ekspozycji poinformowała, że została ona przygotowana w 35. rocznicę śmierci patrona muzeum – Franciszka Kotuli. Podkreśliła, że znajdująca się w zbiorach muzealnych bogata kolekcja strojów ludowych została zapoczątkowana właśnie przez Kotulę.

Przypomniała też, że założyciel placówki jest również autorem dwóch części Atlasu Polskich Strojów Ludowych (Strój Rzeszowski z 1951 r. i Strój Łańcucki z 1953 r.), jednych z pierwszych powojennych opracowań dotyczących stroju ludowego oraz publikacji „Poszukiwanie metryk dla stroju ludowego” (1954 r.).

„W sumie Franciszek Kotula napisał 17 artykułów i publikacji dotyczących stroju ludowego. Zwracał on też szczególną uwagę na elementy odzieży w badaniach terenowych. Dzięki niemu muzealne archiwum jest bogate w notatki opisujące stroje noszone przez mieszkańców okolic Rzeszowa oraz przedstawiające je fotografie i rysunki ukazujące przede wszystkim detale zdobień” – mówiła szefowa Muzeum Etnograficznego.

Wystawa „Na co dzień i od święta” jest stałą ekspozycją. Została zrealizowana w ramach programu „Wspieranie działań muzealnych” dofinansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i marszałka województwa podkarpackiego. Projekt został zrealizowany we współpracy z Polskim Towarzystwem Ludoznawczym. (PAP)

autor: Agnieszka Pipała

api/ itm/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL